---
title: "Редактор"
description: "Шикі Markdown-ды өңдеу, жазу режимдері, пішімдеу, фокус және сақтау."
---

# Редактор

Notarium редакторы әрдайым **шикі Markdown-файлды** — жалғыз ақиқат көзін — өңдейді. Не істесеңіз де, дискіге ешқандай «қоқыссыз» таза Markdown түседі: қайта экрандаусыз, тізімдерді қайта нормаламай, frontmatter-ды жинақтап тастамай. Notarium-ды нормаланған ағашты сақтап, сақтау кезінде файлды қайта құрастыратын rich-редакторлардан ажырататыны — осы; ондай айналым бастапқы пішімдеудің бір бөлігін жоғалтады. Астарында — CodeMirror 6: пішімдеу панелі, ыстық пернелер, мультикурсор және синтаксис бөлектеуі.

![Source режиміндегі редактор: синтаксис бөлектеуі бар шикі Markdown](/media/app-editor-light.webp)

## Тақырып — бұл бірінші жол

Бөлек «Title» өрісі жоқ. **Жазбаның тақырыбы — оның бастаушы `# H1`-і**, оны құжаттың бірінші жолы ретінде тікелей өңдейсіз. Жаңа жазба курсоры тақырып орнында тұрған `# ` жолында ашылады.

- Егер бастаушы `# H1` болмаса, тақырыпқа бірінші бос емес **прозалық** жол айналады — жедел жазба «Untitled»-ге айналмайды.
- Ал егер құжат **құрылымдық блоктан** (код-фенс, тізім, дәйексөз, кесте, H2 және одан төмен деңгейдегі тақырып) басталса әрі тақырып берілмесе, жазба **тақырыпсыз сақталмайды**: осылайша кодтың немесе тізімнің бірінші жолы тақырыпқа үнсіз сіңіп кетпейді.

## Жазу режимдері

Жазбаның біртұтас денесінің үстіне жазу режимдері қондырылған — мәтінді өңдеу барысында ол қалай көрінетінінің жеке баптауы. Режим файлдың байттарын өзгертпейді: бұл өзгеріссіз жолдың үстіне салынған безендіру, сондықтан режимдерді ауыстыру мен сақтау байт-байтқа бірдей.

| Режим | Нені көрсетеді |
|---|---|
| **Source** | Шикі Markdown сол күйінде: ені бірыңғай қаріп, тақырыптық (түс темасына сай) синтаксис бөлектеуі. Белгілеудің өзін өңдейсіз. |
| **WYSIWYM** | «What you see is what you *mean*»: мәтін стильденген (тақырыптар ірірек, жуан қаріп жуанмен, дәйексөздер мен код фонымен), **бірақ Markdown-маркерлер экранда қалады** — солғын күйде, семантикалық қаңқа сияқты. |

**Settings → Appearance → Editor mode**-та ауыстырылады (`Source / WYSIWYM` сегменттелген қосқышы). Таңдау жеке, браузерде сақталады; әдепкі — **Source**.

> [!note] Preview — бөлек ось
> Жоғарғы панельдегі **Preview** түймесі кез келген режимде жазбаның соңғы HTML-рендерін (оқу режиміндегідей) сақтамай көрсетеді. «Қалай жұмыс істеймін» (Source/WYSIWYM) және «өңдеймін бе, қараймын ба» (Edit/Preview) — бір-біріне тәуелсіз.

## Фокус және баспа машинкасы

Кез келген режимнің үстінде ұзын мәтіндерге арналған екі тәуелсіз көмекші жатыр:

- **Focus** каретка астындағы белсенді бірліктен басқаның бәрін күңгірттейді. Түйіршіктілігін өзіңіз таңдайсыз — **Sentence / Line / Paragraph** (сөйлем / жол / абзац). Ыстық перне — `⌘/Ctrl+Shift+F`.
- **Typewriter** (баспа машинкасы) каретка тұрған жолды тігінен ортада ұстайды — құжат оның астынан скроллданады. Ыстық перне — `⌘/Ctrl+Shift+Y`.

Екеуі де — қайта жүктеуден аман өтетін жеке ажыратқыштар. Үш жолмен қосылады: ыстық пернемен, редактордың күй жолағындағы екі белгішемен және **Settings → Appearance** арқылы (сол жерде Focus түйіршіктілігі де таңдалады).

## Сақтау және қайшылықтар

Жазбаны сақтау — **`Ctrl/Cmd+Enter`**. Notarium сақталмаған жұмыстың жоғалуынан қорғайды әрі сол жазба басқа қойындыдан немесе AI-агент арқылы қатар өзгертілгенде қайшылықты шешеді.

MCP арқылы агент адаммен бірдей Markdown денесін оқиды әрі жазады — жазу режимінің оған қатысы жоқ, ол таза клиенттік нәрсе. Адам мен агенттің бірлескен жұмысы туралы толығырақ — [Адам және агенттер](/docs/concepts/human-and-agents/) бөлімінде, нұсқалар тарихы туралы — [Нұсқалау](/docs/concepts/versioning/) бөлімінде.

Қосымша қараңыз: [Оқу және безендіру](/docs/guides/reading/) — редактор мұралайтын қаріп пен өлшем, және [Пернелер тіркесімінің анықтамасы](/docs/reference/keyboard-shortcuts/).